شمس الدين محمد تبريزى مغربى

شناسنامه و ديباچه 6

ديوان كامل شمس مغربى ( بانضمام رساله جام جهان نما ) ( فارسى )

وى پس از تحصيلات مقدماتى در تبريز و دوره پرآشوب تيمورى مىبايد به سير و سياحت پرداخته باشد تا بياموزد و بينديشد ، در اين سياحت است كه به قول جامى در مغرب از پيرى كه نسبش به محى - الدين عربى مىرسيده خرقه گرفته است و از سوئى در هند با شرف الدين منيرى در شهر سار هند ديدار و بحثها داشته ، در ايران نيز مريدانى يافته كه در فومن و سلطانيه از وى تلقين و حرقه گرفته‌اند . در تبريز مورد اعتقاد مردم بوده به‌طورىكه در بلايا و مصائب از او مدد مىگرفته‌اند چون به ولايتش معتقد بودند چنان كه در واقعه مرض طاعون در تبريز و حمله ميرزا ابو بكر ميران شاه و تقاضاى مردم در دفع آن شاهد نفوذ معنوى و دينى وى مىباشد ، مغربى در هر محفلى كه پا مىگذاشته با صلوات استقبال مىگرديده است . با بررسى آثارش چنين برمىآيد به روش محيى الدين ره پيموده و توبه و تلقين خرقه‌اش از طريق سعد الدين حموى به شيخ نجم الدين كبرى و از راه صدر الدين قونيوى به شيخ محيى الدين عربى ، و از طريق اوحد الدين كرمانى و سيسى به شيخ شهاب سهروردى مىرسد و احتمال دارد خرقه اصلى وى با توجه به شهرت روش سهروردى در آذربايجان سهرورديه باشد و از ديگران تنها خرقه ارادت گرفته باشد . اشعار مغربى كه بيشتر به قالب غزل و ترجيع‌بند و رباعى و ترانه سروده شده ، در بيان عقايد و وجد و حال عارفانه و روشنگر روش تفكر اوست . از شعرا به عطار و سنائى و عراقى توجه خاص دارد و به صراحت به دانان اقتدا مىكند و به شيوه آنان كه شيوه وجد و حال است علاقه نشان داده است . نفوذ اشعار مغربى در آثار و شعراى بعد از وى نشانه تأثير او در ديگران است مؤلف مفاتيح الاعجاز در شرح گلشن راز جابجا به اشعار وى استناد كرده است .